ถามหมอ ลูกอายุ 2 ปี ชอบโดนญาติๆ อย่างคุณลุง คุณปู่ และน้าๆ แกล้งค่ะ โดยมักจะแหย่ให้หลานโกรธ เช่น บอกว่าของเล่นนั้นไม่ใช่ของลูก หรือ ลูกเล่นอะไรอยู่ก็จะเข้าไปแกล้งทำเป็นว่าจะแย่งของเล่นออกมา พอลูกร้องโวยวาย เขาก็จะหัวเราะกัน ดิฉันก็เข้าใจว่าเป็นวิธีหนึ่งที่พวกญาติๆ อยากเล่นกับหลาน สิ่งเหล่านี้ จะส่งผลต่อพฤติกรรมของลูกหรือเปล่า และดิฉันควรทำอย่างไรดีค่ะ
หมอตอบ สิ่งที่คุณแม่ถามมาเกี่ยวกับเรื่องของพัฒนาการทางอารมณ์ และสังคมของเด็กนั้น การพัฒนาอารมณ์เป็นสิ่งสำคัญ และจำเป็นต้องช่วยจัดการให้พัฒนาการไปเรื่อยๆ ตามวัยจนกว่าจะเติบโต
เด็กที่มีพัฒนาการทางอารมณ์ที่ดี ต้องรู้จักการควบคุมตัวเอง สามารถจัดการกับอารมณ์ตนเอง และแสดงออกเป็นพฤติกรรมที่เหมาะสม มีมนุษยสัมพันธ์ที่ดีกับบุคคลอื่น มีคุณธรรม ศีลธรรม มองโลกในแง่ดี รู้จักใช้อารมณ์ขันให้เหมาะกับสถานการณ์ และมีการตัดสินใจบนรากฐานความเป็นจริง ด้วยการไตร่ตรองอย่างรอบคอบ
เด็กยิ่งเล็กยิ่งแสดงอารมณ์ออกทางพฤติกรรมมากกว่าคำพูด เด็กจึงแสดงออกทางพฤติกรรมอย่างชัดเจน เช่น เมื่อโกรธจะขวางปาของ เมื่อถูกขัดใจจะกรีดร้องลงไปนอนกลิ้ง เมื่อกลัวจะเข้าหาผู้เลี้ยงดู ดังนั้นผู้ใหญ่ไม่ควรแหย่หรือแกล้งเด็กให้เกิดอารมณ์ผิดปกติ โดยที่เด็กไม่ได้มีพฤติกรรมเช่นนั้นจริง
ลูกคุณแม่วัย 2 ปี ต้องการการสั่งสอน ฝึกอบรมจากผู้ใหญ่ ทั้งจากคำพูด และการปฏิบัติควบคู่กันไป โดยคำพูดนั้นต้องชัดเจน มีความหมายตรงและแฝงด้วยความเป็นจริง เด็กจึงจะสามารถรับรู้ความต้องการ / คำชม / คำเตือนของผู้เลี้ยงดูได้ เมื่อเด็กมีพฤติกรรมดี พ่อแม่คนเลี้ยงดู ควรรแสดงความชื่นชมทั้งท่าทางและคำพูดชมเชย แต่เมื่อเด็กทำพฤติกรรมไม่ดี ก็ต้องมีคำพูดและท่าทีในการห้ามที่ชัดเจนและเอาจริงเช่นกัน
เด็กก็จะสามารถเรียนรู้ และรู้จักการควบคุมตนเองได้
การแกล้งแหย่น้อง ไม่ควรทำค่ะ เนื่องจากจะทำให้น้องสับสนในพฤติกรรม และกลายเป็นเด็กขี้หงุดหงิดได้คะ
“พ.ญ.รชฎา กสิภาร์”
กุมารแพทย์ และแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านพัฒนาการเด็ก