ฟักข้าว ไม้เลื้อยริมรั้ว ปลูกง่าย กินได้สุขภาพ
ลูกอะไรเอ่ยเหมือนขนุนย่อส่วน สีเหลืองอมเขียว เมื่อผลสุกกลายเป็นสีส้มสะดุดตา แต่รสชาติไม่ถูกปากใครๆ สักเท่าไร ทั้งขม ทั้งเหม็นเขียว แต่มีประโยชน์ต่อสุขภาพมหาศาล คำตอบคือ “ฟักข้าว”
ฟักข้าวหรือที่บางท้องถิ่นเรียกว่า ผักข้าว หรือขี้กาเครือ เป็นพืชในวงศ์แตง (Cucurbitaceae) มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Momordica cochinchinensis (Lour.) Spreng. เป็นไม้เลื้อยอายุหลายปี ใบเดี่ยว ออกเรียงสลับ แผ่นใบหยักเว้า มีมือเกาะตามข้อ ช่อดอกออกจากซอกใบปลายยอด ดอกสีเหลือง มีแต้มสีม่วงเข้มที่โคนกลีบ
ผลกลมหรือรี เส้นผ่านศูนย์กลาง 10-15 เซนติเมตร มีหนามแหลมเล็กๆ รอบผลดูคล้ายผลอ่อนของขนุน จึงมีชื่อสามัญว่า Baby Jackfruit เมื่อผลแก่จะเปลี่ยนจากสีเขียวเป็นสีเหลืองอมเขียวจนกลายเป็นสีส้ม เนื้อในนุ่ม มีเมล็ดรูปไข่เปลือกแข็งสีน้ำตาลจำนวนมาก
สามารถเด็ดยอดอ่อนมาต้มจิ้มน้ำพริก หรือใส่แกงเลียง แกงส้ม สำหรับผลอ่อนเก็บมาฝานเป็นชิ้น นำมาลวกหรือต้มกินเป็นผักจิ้มน้ำพริก หรือนำมาปรุงอาหารก็ได้เช่นกัน ให้รสขม หากรอจนผลแก่เป็นสีแดงสด สามารถปั่นเนื้อและเยื่อหุ้มเมล็ดเป็นเครื่องดื่มสุขภาพได้
หากรั้วบ้านยังว่างอยู่ ลองปลูกฟักข้าวเป็นไม้ประดับดูสิคะ รับรองว่าจะช่วยให้สวนสวยขึ้น และได้อาหารที่มีสรรพคุณทางยาแน่นอน
มือใหม่หัดปลูก
ฟักข้าวมีถิ่นกำเนิดในเอเชีย และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เป็นพืชที่แข็งแรง เราจึงพบขึ้นเลื้อยกับไม้ใหญ่ บ้างก็ปลูกเป็นซุ้มไม้เลื้อยเพื่อให้ร่มเงา ฟักข้าวชอบแสงแดดตลอดวัน สามารถเติบโตได้ในทุกสภาพหากปลูกด้วยดินร่วนระบายน้ำดี จะโตเร็วมาก ถ้าใครต้องการปลูกฟักข้าวเป็นซุ้มไม้เลื้อยให้ร่มเงาก็ไม่ยาก มาลองปลูกฟักข้าวกันค่ะ
1.เตรียมพื้นที่ หาพื้นที่บริเวณบ้านที่มีแสงแดดส่องถึงเกือบตลอดวัน อาจเป็นริมรั่วหรือเป็นซุ้มไม้สำหรับให้ต้นเลื้อยพัน และไม่ควรอยู่ใกล้ไม้ใหญ่ เพื่อป้องกันไม่ให้เถาฟักข้าวเลื้อยพันจนรก
2.เตรียมต้นกล้า หาซื้อจากตลาดต้นไม้ในราคาไม่แพง มีทั้งต้นที่ได้จากการเพาะเมล็ด ปักช้ำราก หรือทับเถา ควรเลือกต้นที่แข็งแรง ลำต้นเริ่มทอดเลื้อย รากเจริญออกนอกกระถาง
3.เตรียมดินปลูก หากเป็นดินร่วนที่ระบายน้ำดีอยู่แล้ว เพียงแค่ขุดดินให้มีความกว้างและลึกประมาณ 30 เซนติเมตร ใช้กระถางเปล่าขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 15 เซนติเมตร ตักปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมักใส่ลงในหลุมปลูกที่เตรียมไว้ 2-3 กระถาง คลุกเคล้ากับดินให้เข้ากัน รดน้ำพอชื้น
4.เตรียมปลูก นำต้นกล้าฟักข้าวออกจากกระถาง โดยใช้มือรองรับต้นไว้ แล้วคว่ำกระถาง ค่อยๆ ใช้นิ้วดันวัสดุปลูกที่ก้นกระถางให้ต้นหลุดออกจากกระถาง ระวังอย่าให้ตุ้มดินแตก ค่อยๆ วางลงกึ่งกลางหลุมปลูก กลบดินรอบๆ ต้นให้มิดให้แน่นพอที่ต้นไม่โยกคลอน ใช้ไม้ปักค้ำต้นไว้ เพื่อให้ต้นไม่ล้มและเลื้อยพัน แล้วรดน้ำให้ชุ่มชื้น
5.เตรียมพร้อมดูแล หลังปลูกจะเริ่มผลิใบใหม่ คอยดูแลไม่ให้เพลี้ยหรือหนอนกัดกินใบ คอยจัดยอดให้เลื้อยพันในตำแหน่งที่ต้องการ และใส่ปุ้ยคอกรอบพุ่มต้นทุก 3 เดือน เมื่อต้นเจริญเติบโตสมบูรณ์จะออกผลให้เก็บเกี่ยวได้