น้ำสมุนไพรบำรุงน้ำนม

น้ำสมุนไพรบำรุงน้ำนม

สิ่งที่เป็นเสมือนขุมทรัพย์อันล้ำค่าของคนในตำบลชะอวด คือ ภูมิปัญญาพื้นบ้าน ซึ่งได้สั่งสมและสืบทอดกันมารุ่นแล้วรุ่นเล่า โดยเฉพาะภูมิปัญญาพื้นบ้านที่ช่วยส่งเสริมสนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในชุมชน ซึ่งพบว่ามีภูมิปัญญาพื้นบ้านหลากหลายด้าน ไม่ว่าจะเป็น หมอตำแย ผดุงครรภ์โบราณหมอทำขวัญ ซึ่งเชี่ยวชาญในการประกอบพิธีกรรมอันเป็นสิริมงคล เชิญ ‘แม่ซื้อ’ หรือเทวดาประจำตัวเด็ก ให้มาคอยคุ้มครองเด็กที่เกิดใหม่ หมอแผนโบราณ ที่รู้วิธีการบรรเทาความเจ็บปวดให้แก่แม่หลังคลอด ด้วยการนวด อบ ประคบ ฯลฯ หมอสมุนไพร ซึ่งมีความรู้ในการใช้สมุนไพร รู้ว่าสมุนไพรตัวไหนมีประสิทธิภาพในการเพิ่มน้ำนมได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การนำสมุนไพรพื้นถิ่น อย่าง น้ำนมราชสีห์และสมุนไพรอื่นๆ มาพัฒนาเป็นน้ำสมุนไพร เพื่อช่วยเพิ่มประสิทธิภาพน้ำนมให้แก่แม่หลังคลอด

ผลิตภัณฑ์จากภูมิปัญญาถิ่นใต้

“น้ำสมุนไพรที่เราใช้ออกเยี่ยมแม่หลังคลอด เพื่อเร่งน้ำนมให้ไหลเร็ว และเพิ่มปริมาณน้ำนม มีสองสูตรด้วยกันคือ สูตรที่เป็นน้ำนมราชสีห์อย่างเดียว กับสูตรน้ำสมุนไพร 5 อย่าง ในโครงการสายใยรักฯ” คุณกาญจนา ศรีวารินทร์ ประธานอสม. และแม่อาสาฯ ตำบลชะอวด บอกเล่าเรื่องราวอย่างภาคภูมิใจ เมื่อครั้งนำผลิตภัณฑ์น้ำสมุนไพรไปแสดงในงานประชุมโครงการ “อปท.รวมพลังสร้างเด็กไทยฉลาด” เมื่อปลายปี 2554 ซึ่งครั้งนั้นพระองค์หญิงได้ทรงเสด็จเปิดงาน และทอดพระเนตรด้วย “อย่างน้ำนมราชสี เป็นสมุนไพรในพื้นที่ ซึ่งต้องเป็นหมอสมุนไพร ที่รู้จักต้น จึงจะเก็บได้ถูก เพราะว่าลักษณะต้นจะคล้ายกับต้นน้ำนมพระอินทร์ ซึ่งกินแล้วจะทำให้ถ่ายท้อง คนที่จะเก็บได้จึงต้องเป็นคนที่รู้จักสมุนไพรจริงๆ ส่วนกรรมวิธีก็จะนำน้ำนมราชสีห์ มาต้มกับน้ำในปริมาณที่พอเหมาะให้แม่ดื่ม” ส่วนสูตรสมุนไพรสายใยรัก 5 อย่าง คุณกาญจนาบอกว่า ประกอบด้วย พริก 20 กรัม กระเทียม 120 กรัม ขิง 100 กรัม น้ำตาล 150 กรัม กระเพรา 100 กรัม มีกรรมวิธีการทำ คือ นำสมุนไพรทั้ง 5 ชนิดนี้มาต้มกับน้ำในปริมาณ 4 ลิตร โดยต้มไปเรื่อยๆ จนสังเกตเห็นว่าน้ำเหลือประมาณ 3 ลิตร เป็นใช้ได้ และให้แม่ดื่มอุ่นๆ จะช่วยบำรุงน้ำนมได้อย่างดี ซึ่งเรื่องนี้แม่ลูกแฝดในพื้นที่ยืนยันแล้ว ว่าดื่มแล้วมีน้ำนมเพียงพอ สำหรับเลี้ยงลูกแฝดได้สบายหายห่วง “เพียงแต่น้ำสมุนไพรกลิ่นจะค่อนข้างแรงนิดหนึ่ง ซึ่งบางคนทนกลิ่นไม่ได้ เราก็จะใช้ใบเตยประมาณ 4-5 ใบช่วยกลบกลิ่น ทำให้ทานได้ง่ายขึ้น แต่ว่าที่ไปเยี่ยมมาทุกรายใช้ได้ผลหมดเลย แม่ที่มีลูกแฝดรับประกันเลยว่า ดื่มแล้วน้ำนมมาเยอะมาก”

แม่หลังคลอดในชุมชนนี้ทุกคนจะได้รับน้ำสมุนไพรไปพร้อมกับกระเป๋าเยี่ยมคลอด พร้อมกับได้รับคำแนะนำดีๆ เกี่ยวกับการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ ซึ่งหากแม่คนไหนดื่มแล้วติดใจ ก็สามารถต้มน้ำสมุนไพรได้เอง โดยอาจจะปรึกษากับปราชญ์นมแม่ เรื่องสมุนไพร หรือบางคนต้องการความสะดวกที่ร้านขายยาสมุนไพรทั่วไปก็มี น้ำนมราชสีห์ จำหน่ายเช่นกัน เพราะเป็นสมุนไพรพื้นถิ่น ที่หาไม่ยาก

นี่ก็เป็นอีกหนึ่งความภาคภูมิใจของคนในชุมชน ตำบลชะอวดที่สามารถนำภูมิปัญญาพื้นบ้าน มาผสานกับความรู้สมัยใหม่ในการพัฒนาผลิตภัณฑ์น้ำสมุนไพรบำรุงน้ำนม ให้แม่หลังคลอดไม่ต้องกังวลใจว่า น้ำนมจะมีเพียงพอหรือไม่