สะท้อน (Reflection)
การสะท้อน หรือ Reflection คำนี้สามารถนำมาใช้กับการดำเนินชีวิตได้ทุแง่มุม เป็นสิ่งที่ทำในชีวิตประจำวัน โดยเราไม่รู้ตัว ช่วงนี้มีกิจกรรมหนึ่งที่กำลังฮิตกันใน Facebook นั่นคือ 20 Facts about me หรือ ความจริงเกี่ยวกับตัวฉัน 20 ประการ ลองนั่งนึก นั่งเขียนดูสิคะ มาลองดูว่าภาพสะท้อนตัวเราจะมีความหมายอย่างไร
เป็นที่ทราบกันดีในวงการการศึกษาว่าการสะท้อน (Reflection) หลังจบคาบเรียน คือ การเปิดโอกาสให้นักเรียนนักศึกษา คิด พูด เขียน เพื่อเรียบเรียงความคิด ว่าวันนี้ได้เรียนอะไร มีข้อดีข้อเสียอย่างไร สามารถปรับปรุงแก้ไขได้หรือไม่ มีแนวทางในการศึกษาเพิ่มเติมอย่างไร การนำหลักการนี้มาใช้เพื่อทบทวนตนเองทุกวัน โดยเฉพาะสาขาวิชาที่มีเนื้อหากว้างขวาง เปรียบเสมือนการปักหมุดลงบนแผนที่ ทำให้ผู้เรียนอย่างน้อยทราบว่าสิ่งที่กำลังศึกษาอยู่คืออะไร ควรเดินทางต่อไปทางใด ควรหาความรู้เพิ่มเติมหรือหาคนช่วยอย่างไรดี
การสะท้อนไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในวงการศึกษา แต่ยังสอดแทรกอยู่ในการทำงาน ซึ่งนับเป็นกลไกที่ขับเคลื่อนและพัฒนาการทำงานในสมัยนี้ สิ่งนั้นคือ การไตร่ตรองทบทวนที่สะท้อนออกมาในรูปการประเมินตนเอง และการถูกประเมิน กว้างขวางไปจนถึงการประเมินการทำงานขององค์กรด้วย มาตรฐานและค่าชี้วัดต่างๆ ฟันเฟืองที่ซ่อนอยู่ล้วนมาจากจุดเดียวกัน นั่นคือ การขบคิดว่าขณะนี้ เราได้ทำอะไรไปแล้วบ้าง เรากำลังจะทำอะไร สิ่งใดดีสิ่งใดเหมาะสมแก่การทำต่อไป สิ่งใดควรหยุดหรือแก้ไข และมีแนวทางในการดำเนินการอย่างไร
20 Facts about me หรือ ความจริงเกี่ยวกับตัวฉัน 20 ประการ นอกจากจะทำให้ผู้อ่านสัมผัสและเข้าใกล้ตัวตนของผู้เขียนมากขึ้น ตัวผู้เขียนเองก็ได้มีโอกาสนึกย้อนหรือทบทวนเรื่องราวในชีวิต ทั้งเรื่องดีและไม่ดี ได้มีโอกาสนึกและเรียบเรียงเรื่องที่อยากให้คนอื่นได้รู้จักเรามากขึ้น ได้ฉุกคิดถึงเรื่องที่ไม่อยากให้ใครรู้หรือสนใจ หากเรามองตนเองอย่างตรงไปตรงมา ใช้ประโยชน์จากการสะท้อนความจริง มองตนเองให้ออกด้วยสายตาที่เป็นกลาง การนั่งทบทวนเรื่องราว เปรียบเสมือนการเตือนสติและค้นลึกเข้าไปถึงแนวทางการใช้ชีวิต ในบางเวลาเราอาจตอบตนเองไม่ได้ว่า เราเดินมาไกลจากสิ่งที่เราฝันหรืออยากจะได้เท่าใด การแยกตัวเองออกมา นั่งมองชีวิตตนเองอย่างเป็นกลาง จะช่วยให้เราพบคำตอบได้ นั่นหมายความรวมไปถึงเวลาที่พบเจอปัญหา ไม่ว่าจะเป็นความขัดแย้งในเรื่องส่วนตัว ขัดแย้งในการทำงาน หรือแม้กระทั่งการสับสนในความคิดและการตัดสินใจ การแยกตนเองออกมาอย่างสงบ กระทบและกะเทาะเอาเนื้อหาความจริงที่ปราศจากการปรุงแต่งด้วยอารมณ์ ความขุ่นมัว จะเป็นภาพสะท้อนที่ชัดที่สุดของเนื้อแท้ของปัญหา
ไม่มีผู้ใดรู้รายละเอียดชีวิตของเราได้ดีเท่าตัวเราเอง และไม่มีผู้ใดแต่งแต้มบิดเบือนความจริงได้เท่าใจเราเอง การฝึกใจเพื่อมองตนเองให้ตรง สร้างภาพสะท้อนที่ตรงกับความจริง จะทำให้เราสามารถพัฒนา แก้ไขปัญหา และวางแผนทางเดินชีวิตได้ทุกด้าน ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการเรียน การทำงาน หรือแม้แต่เรื่องของชีวิตส่วนตัวและความสัมพันธ์
พญ.อนุช ดุรงค์พันธุ์
แพทย์เวชปฏิบัติทั่วไป