เทคนิคเปลี่ยนนิสัยให้หุ่นสวย
ทำไมจึงไม่สามารถรักษาน้ำหนักได้อย่างคงที่ ก็งเหมือนเรื่องสุขภาพจิตละมังคะ ที่ว่าการรักษาสัมพันธภาพยากกว่าการสร้างสัมพันธภาพมากนัก การรักษาน้ำหนักก็คงยากกว่าการลดน้ำหนักเช่นเดียวกัน บางคนชะล่าใจเมื่อมีคนทักว่าน้ำหนักลดลง เลยเริ่มผ่อนปรนกับตัวเอง หันมาตามใจปากเหมือนเดิม เลยเข้าสู่วงจรนิสัยที่คุ้นชินมาก่อน
จากการที่นักวิทยาศาสตร์ศึกษา ทดลองวิจัยกันมายาวนาน สามารถฟันธงได้เลยค่ะว่า คนเราสามารถเปลี่ยนนิสัยได้ จากคนขี้เกียจให้กลายเป็นคนรัการออกกำลังกาย จากคนชอบทานอาหารขยะเปลี่ยนมาเป็นทานอาหารสุขภาพ จากคนช่างทาน ชอบทานจุบทานจิบกลับกลายมาเป็นคนที่มีวินัยในการทาน การเปลี่ยนนิสัยบางอย่างจะช่วยให้คุณลดน้ำหนักและรักษาน้ำหนักให้คงที่ได้ สามารถทำให้ผลการลดน้ำหนักยั่งยืนกว่า ว่างั้นเถอะ
วิธีการเปลี่ยนนิสัยมีหลักการอยู่ไม่กี่อย่าง สิ่งสำคัญที่คุณต้องรู้คือ-อะไรคือสิ่งกระตุ้นให้คุณลุกขึ้นมาหยิบขนมหรืออาหารใส่ปาก
• อะไรคือกิจวัตรที่เป็นนิสัยติดตัวมาจนทุกวันนี้ เช่น รู้สึกเบื่อ ไม่รู้จะทำอะไร ภาพของขนมเค้ก ไอกรีมที่อยู่ในตู้เย็นผุดขึ้นมาในสมอง สิ่งแวดล้อมที่คุณเคยทานอาหารอยู่เป็นประจำ อย่างโต๊ะทานข้าว บนโซฟาหน้าจอโทรทัศน์ ห้องครัว ร้านอาหาร ร้านขนมตามรายทางที่ผ่าน
• อะไรคือรางวัลที่คุณโหยหา ยั่วยวนและกระตุ้นความอยากของคุณอย่างรุนแรง เช่น ต้องลุกไปหาของกินตอนบ่ายสองโฒง ตอนกลางคืนต้องมีของขบเคี้ยวขณะดูทีวี ต้องมีคุ้กกี้วางอยู่ที่โต๊ะทำงาน ทานอาหารได้เรื่อยๆ ทั้งๆ ที่ไม่รู้สึกหิว การทานอาหารเป็นหน้าที่ที่ต้องทำให้เสร็จๆ ไป ยกตัวอย่าง “เที่ยงแล้วต้องไปหาอะไรทาน” “ต้องทานข้าวมื้อเย็นทุกวัน” คือ ถูกฝึกมาเช่นนี้จนชินเป็นนิสัย แต่ถ้าคุณสามารถ “งด” อาหารมื้อเย็นได้สัก 3-4 วัน คุณรู้สึกว่า ตอนเย็นไม่ต้องทานข้าวก็ได้ เพียงแต่ต้องหาอะไรมาทดแทนก่อน อย่างทานสลัดแทนข้าว หรือด่มน้ำฟักทองแทน เป็น
• อะไรคือรางวัลที่คุณโหยหา ยั่วยวนและกระตุ้นความอยากของคุณอย่างรุนแรง หรือผลักดันให้คุณต้องลุกขึ้นมาหาอะไรเข้าปาก ซึ่งส่วนใหญ่คนช่างทานมักรู้สึกมีความที่ได้ทานอาหาร รู้สึกว่าตนเองได้รับความผ่อนคลายขณะทานไปดูทีวีไป รู้สึกสบายใจที่ได้ทานอาหารอร่อยๆ รู้สึกนั่งทำงานได้นานขึ้น เมื่อได้ทานไปทำงานไป
• ถ้าจะเปลี่ยนนิสัยได้คุณต้องหาสิ่งทดแทนนิสัยเดิมของคุณให้ได้ และสิ่งทดแทนนั้นต้องเป็นสิ่งที่ตอบสนองความอยาก หรือความโหยหาของคุณได้เหมือนกับการได้ทานอาหาร เช่น ดูทีวีไปนอนกอด “เจ้าเหมียว” หรือ “เจ้าตูบ” ไปด้วย นั่งทำงานนานๆ นึกเบื่อก็เล่น LINE ให้หายเบื่อสักพัก ถ้าต้องใช้ของกินจริงๆ (เลิกไม่ได้ ทรมานมาก) ก็เปลี่ยนเป็นเคี้ยวหมากฝรั่งประเภท sugar free ไปพลางๆ หรือจะทานผลไม้แทนขนมหวานหรือของเคี้ยวเล่นกรุบกรอบ ซึ่งมีแคลอรี่สูง
• นักวิจัยค้นพบว่า ถ้าสามารถหา “นิสัยหลักที่สำคัญ” ได้ มันจะเป็นเสมือนหลักการล้มของโดมิโน ที่ช่วยเปลี่ยนนิสัยอื่นๆ ที่แย่ๆ ของคุณไปด้วย ยกตัวอย่าง ถ้าฝึกให้เด็กมีนิสัยหลักที่ดี คือ “มีวินัยในตัวเองด้วยการเข้านอนเร็วขึ้น” จะเปลี่ยนนิสัยตื่นสาย ไม่ทำการบ้าน ไม่ทานอาหารเช้า เด็กบางคนมีผลการเรียนดีขึ้นด้วยซ้ำ เช่น เดียวกันค่ะ คนจะลดน้ำหนัก แค่แก้ “นิสัยหลัก” ก็จะช่วยแก้นิสัยช่างทาน ทานอาหารไม่มีประโยชน์ หรือชอบทานอาหารเรียกน้ำหนักลงได้
นี่คือหลักการง่ายๆ ของการเปลี่ยนนิสัย แต่หากจะลงมือทำก็มีขั้นตอนค่ะ สร้างนิสัยหลักขึ้นมาเสียก่อน เป็นนิสัยที่คุณคิดว่าฝึกได้ง่ายสำหรับคุณ ถ้าอิงงานวิจัยเขาใช้การฝึก “จดบันทึก” ค่ะ จดทุกอย่างที่คุณทานเข้าไปอย่างน้อย 1 วันต่อสัปดาห์ จดไปเรื่อยๆ ค่ะ ถ้าลืมจดก็ไม่ต้องรู้สึกผิด แต่จดให้มากที่สุด ถ้าสามารถจดได้ทุกวันก็ยิ่งดี ไม่นานคุณจะพบรูปแบบการบริโภคของตัวเองเด่นชัดขึ้น เช่น ต้องหาอะไรทานในช่วงเวลาไหน สิ่งแวดล้อมหรือเหตุการณ์ใดที่ทำให้คุณทานมาก เวลาร้อนๆ ต้องไปซื้อขนมน้ำแข็งใส่น้ำหวานโรยนมทาน ตอนเย็นต้องซื้ออาหารขยะมาทานเพราะขี้เกียจทำกับข้าว ตอนนี้แหละค่ะที่คุณจะแก้เกมการกินของคุณได้ จากการทดลองนักวิจัยพบว่า การจดบันทึกทำให้ผู้เข้าร่วมทดลองเปลี่ยนนิสัยการกินอื่นๆ ของตนเอง เช่น เลิกทานอาหารขยะตอนเย็น หันมาทานอาหารที่มีประโยชน์แทน เลิกทานน้ำแข็งใสใส่น้ำหวานมาเป็นทานผลไม้แช่เย็น หลังจากการทดลองผ่านไป 6 เดือน ผลปรากฏว่า พวกที่จดบันทึกอาหารที่ทานทุกวัน สามารถลดน้ำหนักได้มากกว่าคนอื่นๆ ถึงสองเท่าค่ะ
ลองนำวิธีนี้ไปใช้ดูค่ะ แต่ถ้าลดและรักษาน้ำหนักได้แล้ว กลับไปเพิ่มนิสัยช่างแต่งตัว ชอบซื้อเสื้อผ้าก็อย่าว่ากันนะคะ
คุณอมรากุล อินโอชานนท์