ถามหมอ ดิฉันสังเกตพฤติกรรมลูกชายวัย 3 ปี ซึ่งเดี๋ยวนี้เวลาเห็นเด็กผู้หญิงก็จะชอบเข้าไปมองๆ เหมือนอยากเล่นด้วย บางครั้งพอเด็กผู้หญิงพูดด้วยเขาก็จะเขิน ดิฉันยังไม่เคยสอนหรือพูดเรื่องหญิงชาย หรือเรื่องแฟนให้ลูกได้ยินเลย และคิดว่าลูกก็คงไม่เคยได้ยินจากที่อื่นเพราะดิฉันอยู่กับลูกตลอด จึงสงสัยว่าทำไมลูกจึงเขินเด็กผู้หญิง ในขณะที่ไม่เป็นกับเด็กผู้ชาย และเด็กผู้หญิงบางครั้งก็เขินลูกชายดิฉันด้วยเหมือนกัน ดิฉันควรต้องสอนหรือแนะนำลูกอย่างไรหรือเปล่าค่ะ
หมอตอบ ตามพัฒนาการปกติเด็กอายุ 3 ปี จะสามารถบอกเพศของตนเองได้ คือรู้ว่าตนเองเป็นเพศใด ชายหรือหญิง การรับรู้เช่นนี้เกิดจากการเรียนรู้โดยการกำหนดเรียกจากพ่อแม่และคนใกล้ชิด
แต่จริงๆ แล้ว การเป็นเด็กหญิงหรือเด็กชายนั้น เด็กจะรับรู้มาแล้วตั้งแต่ขวบปีที่ 1 และขวบปีที่ 2 ซึ่งการรับรู้นี้เกิดจากท่าทีปฏิบัติและการเลี้ยงดูที่พ่อแม่มีต่อเด็กเอง ซึ่งจะทำให้เกิดความแตกต่างกันของทั้งสองเพศอย่างชัดเจน ตั้งแต่การแต่งกาน กิจกรรม การเล่น คำพูด และความคาดหวังจากพ่อแม่ และสังคมสิ่งแวดล้อม
ดังนั้น ในช่วงอายุ 1- 3 ปี พัฒนาการที่สำคัญคือการรับรู้เรื่องเพศและการเกิดเอกลักษณ์ทางเพศ (gender identity) เด็กจะมีความสนใจในเรื่องเพศอย่างเปิดเผย และแสดงความรู้สึกพอใจในเรื่องนี้ เช่น อาจถอดเสื้อผ้า เปิดเผยอวัยวะเพศของตนและเห็นเป็นเรื่องตื่นเต้นสนุกสนาน
สำหรับลูกคุณแม่ที่อายุ 3 ปี น้องสามารถรับรู้เพศของตนเองและรับรู้ความแตกต่างระหว่างเพศหญิงชายแล้ว จึงไม่แปลกที่เวลาเห็นเด็กผู้หญิงแล้วรับรู้ถึงความแตกต่างจากตน และถ้าน้องมีพื้นอารมณ์เดิมเป็นเด็กขี้อาย ปรับตัวช้า น้องจึงมีปฏิกิริยาแบบลูกคุณแม่ ซึ่งไม่ได้เกี่ยวข้องกับเรื่องอารมณ์เพศหรือแฟนค่ะ
คุณแม่ลองช่วยน้องโดยร่วมมีกิจกรรมกับน้อง และเด็กคนอื่นๆ เช่น หาของเล่นมาชวนกันเล่น หานิทานมาอ่านให้ฟัง น้องก็จะสามารถเล่นกับเพื่อได้ง่ายขึ้นค่ะ
พัฒนาการ-จิตวิทยาเด็ก พญ.รชฏา กสิภาร์