ตรีผลา ผลไม้มากคุณค่าแห่งฤดูร้อน
ฤดูร้อนนี้ นอกจากจะมีสมุนไพรดับพิษร้อนเป็นตัวช่วยแล้ว “มหาพิกัดตรีผลา” ก็นับเป็น “สามทหารเสือ” สำหรับฤดูนี้ มหาพิกัดตรีผลา หมายถึง ตัวยาที่เป็นผลไม้สามชนิดอันให้คุณในฤดูร้อน ได้แก่ สมอไทย สมอพิเภก และมะขามป้อม สมอไทย มีรสฝาดเปรี้ยว สรรพคุณเป็นยาระบาย แก้ไอเจ็บคอ แก้อาเจียน สมอพิเภก มีรสเปรี้ยวฝาดสุขุม ใช้แก้เสมหะจุกคอ ทำให้ชุ่มคอ บำรุงธาตุ แก้ไข้ ส่วนมะขามป้อม มีรสเปรี้ยวฝาด ขมเผ็ด แก้ไอ แก้เสมหะ เป็นยาระบาย บำรุงหัวใจ
ส่วนการแพทย์อายุรเวทของอินเดียกล่าวว่า
สมอไทย มีสรรพคุณช่วยย่อยอาหาร ขับปัสสาวะ ลดไข้ รักษาโรคผิวหนัง โรคหัวใจ
สมอพิเภก มีสรรถคุณแก้อาเจียน ลดไข้ แก้ไอ ขับก้อนนิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะ บำรุงสายตา
มะขามป้อม มีสรรพคุณ ช่วยย่อยอาหาร ทำให้ลำไส้เคลื่อนที่เป็นปกติ ลดไข้ ฟอกเลือด แก้ไอ รักษาโรคหัวใจ บำรุงสายตา ฟื้นฟูความอ่อนเยาว์
การแพทย์อายุรเวทของอินเดียมีการใช้ตรีผลาเป็นอย่างมาก ทั้งในรูปแบบยาผง ยาต้ม ตลอดจนผสมกับเนยใส (ghee) สรรพคุณของมหาพิกัดตรีผลาตามการแพทย์อายุรเวท ได้แก่ แก้ท้องผูก บำรุงระบบทางเดินอาหาร ช่วยในการย่อยและดูดซึมอาหาร บำรุงสายตา นอกจากนี้ยังมีการใช้เป็นยาภายนอกสำหรับบำรุงเส้นผมอีกด้วย
ในประเทศอินเดียมีการนำตรีผลามาทำเป็นน้ำยาบ้วนปาก และทดลองใช้ในเด็กอายุ 8-12 ปี พบว่าน้ำยาบ้วนปากตรีผลาสามารถลดการเกิดคราบจุลินทรีย์ ดูแลเหงือกให้มีสภาพเป็นปกติ และฆ่าเชื้อจุลินทรีย์ที่ทำให้ฟันผุได้อย่างมีประสิทธิภาพ ไม่แตกต่างจากน้ำยาบ้วนปากที่มี chlorhexidine เป็นส่วนผสมการศึกษาหนึ่ง ซึ่งให้ผู้ป่วยรับประทานผงตรีผลาครั้งละ 2.5 กรัม วันละ 2 ครั้ง เป็นเวลาหนึ่งเดือน พบว่าตรีผลาช่วยให้ผู้ป่วยถ่ายอุจจาระดีขึ้น มีอาการท้องอืดน้อยลง ทั้งยังไม่มีอาการข้างเคียง นอกจากนี้การศึกษาในสัตว์ทดลองยังพบว่าตรีผลามีฤทธิ์ฆ่าเซลล์มะเร็งตับอ่อนที่ถูกปลูกถ่ายในสัตว์ทดลอง ตลอดจนสามารถลดคอเลสเตอรอลในเลือด และลดอาการบวมที่อุ้งเท้าของหนูทดลองที่ถูกทำให้เป็นโรคเกาต์ได้
สำหรับผู้ที่สนใจจะบริโภคตรีผลา อาจจะลองทำน้ำตรีผลาตามสูตรของกรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก ซึ่งใช้สมอพิเภก 100 กรัม สมอไทย 200 กรัม และมะขามป้อม 400 กรัม ล้างน้ำให้สะอาดแล้วใส่ในน้ำ 6 ลิตร ต้มให้เดือนประมาณ 30 นาที ปรุงรสด้วยน้ำตาลทราย 600 กรัม และเกลือ 1 ช้อนชา สามารถเติมน้ำสุกเพิ่มได้หากข้นเกินไป จากนั้นกรองผ่านผ้าขาวหรือกระชอน เพื่อเอาแต่น้ำไว้ดื่มได้ทั้งร้อนและเย็นแทนเครื่องดื่มทั่วไป