การเจริญเติบโตของลูกน้อยวัยขวบปีแรกนั้น คุณพ่อคุณแม่จะสังเกตเห็นความเปลี่ยนแปลงทางพัฒนาการอย่างต่อเนื่องและรวดเร็ว ดังนั้นการรู้จักและเข้าใจพัฒนาการของลูกน้อย โดยเฉพาะในขวบปีแรก จะทำให้คุณพ่อคุณแม่สามารถช่วยส่งเสริมพัฒนาการของลูกน้อยได้ถูกต้อง และเหมาะสมตามแต่ละช่วงวัย ทำให้ลูกน้อยเจริญเติบโตอย่างสมวัย
สร้างเสริมพัฒนาการขวบปีแรกให้ลูกน้อย
พัฒนาการเด็กแรกเกิด – 3 เดือน
ลูกน้อยวัยนี้เวลาส่วนใหญ่จะหมดไปกับการนอนหลับ การที่คุณพ่อคุณแม่จัดบรรยากาศให้ลูกน้อยนอนหลับสนิทยาวนาน จะเป็นการกระตุ้นให้ร่างกายหลั่ง Growth Hormone (โกร๊ธฮอร์โมน หรือ ฮอร์โมนเพื่อการเจริญเติบโต) ซึ่งจะทำให้ลูกเจริญเติบโตอย่างเต็มที่ ลูกน้อยวัยนี้เริ่มเรียนรู้สิ่งต่างๆ ผ่านประสาทสัมผัสทั้ง 5 ของเล่นที่เหมาะสมในการกระตุ้นพัฒนาการของลูกน้อยวัยนี้คือ ของเล่นที่มีสีสันสดใสเพื่อกระตุ้นการมองเห็น เช่น โมบาย อีกทั้งคุณพ่อคุณแม่ควรพูดคุยกับลูกเพื่อให้ลูกได้เรียนรู้ถึงโทนเสียงต่างๆ ด้วย นอกจากนี้ลูกน้อยวัยนี้จะทานนมแม่เป็นอาหารหลัก เนื่องจากนมแม่ย่อยง่าย จึงทำให้ลูกถ่ายบ่อยและถ่ายเหลว คุณพ่อคุณแม่จึงควรใส่ใจเรื่องสุขอนามัยให้ลูกน้อยเป็นพิเศษ เพราะผิวก้นลูกบอบบางมาก เพียงแค่สัมผัสความเปียกชื้นทั้งจากปัสสาวะหรืออุจจาระ ก็สามารถทำให้ผิวก้นลูกระคายเคือง ซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งของการเกิดผดผื่นได้ การใช้ผ้าอ้อมที่มีช่องรองรับอุจจาระเหลว จะช่วยป้องกันไม่ให้อุจจาระเหลวกระจายเลอะเทอะ ก้นลูกน้อยจึงแห้งสะอาด จะช่วยให้ลูกน้อยไม่ระคายเคืองผิว สบายตัว นอนหลับสนิทได้ยาวนานขึ้น เมื่อลูกตื่นขึ้นมาก็จะมีอารมณ์ดีพร้อมที่จะเรียนรู้ ช่วยให้พัฒนาการของลูกรุดหน้าได้เป็นอย่างดี
พัฒนาการวัย 3 เดือน – 6 เดือน
ลูกน้อยวัยนี้จะเริ่มจดจำใบหน้าของคุณพ่อคุณแม่และคนใกล้ตัวได้แล้ว สามารถพลิกตัวนอนคว่ำได้ รวมทั้งอาจจะเริ่มคว้ามือหยิบจับของเล่นเองได้ คุณพ่อคุณแม่ควรเลือกของเล่นที่มีสีสันสดใส มีเสียง และมีผิวสัมผัสที่หลากหลายเพื่อเพิ่มการเรียนรู้ของลูก นอกจากนี้เรื่องความสะอาดของของเล่นก็สำคัญ เพราะลูกอาจคว้าของเล่นและนำเข้าปากได้ การเลือกใช้ผ้าอ้อมสำเร็จรูปที่มีประสิทธิภาพซึมซับดีเยี่ยม ซึมซับได้รวดเร็ว แห้งสนิททันที ก็น่าจะเป็นปัจจัยหนึ่งที่ช่วยเสริมพัฒนาการของลูกน้อยให้สบายตัว อารมณ์ดีตลอดวัน พร้อมที่จะเรียนรู้สิ่งต่างๆ รอบตัวได้อย่างต่อเนื่อง มีพัฒนาการที่สมวัย
พัฒนาการวัย 6 เดือน - 12 เดือน
ลูกน้อยวัยนี้จะมีความเปลี่ยนแปลงด้านพัฒนาการของลูกค่อนข้างมาก จากที่คลาน ก็จะเริ่มเกาะยืน เริ่มพูดสื่อความหมายได้เป็นคำๆ เช่น แม่ หม่ำๆ เป็นต้น คุณพ่อคุณแม่ควรชี้ชวนให้ลูกดูสิ่งต่างๆ พร้อมกับออกเสียงสิ่งนั้นให้ลูกฟัง เช่น ต้นไม้ เครื่องบิน เพื่อให้ลูกเรียนรู้คำศัพท์ อีกทั้งหากคุณพ่อคุณแม่มีโอกาสพาลูกน้อยออกไปเที่ยวตามสถานที่ต่างๆ ก็จะช่วยเพิ่มประสบการณ์ในการเรียนรู้ให้กับลูกได้ ลูกน้อยในวัยนี้จะเริ่มเคลื่อนไหวได้มากขึ้น การเลือกใช้กางเกงผ้าอ้อมที่ยืดหยุ่นสวมง่าย ก็จะช่วยให้ลูกน้อยไม่หงุดหงิด เมื่อถึงเวลาเปลี่ยนผ้าอ้อมเพราะไม่ขัดจังหวะการเคลื่อนไหวของลูก ช่วยให้ลูกน้อยเล่นได้อย่างต่อเนื่อง ที่สำคัญการใช้ผ้าอ้อมสำเร็จรูป ยังช่วยให้คุณพ่อคุณแม่สามารถพาลูกน้อยออกไปเที่ยวตามสถานที่ต่างๆ ได้สะดวก และไม่เป็นอุปสรรคต่อการเดินทาง
พญ.พัฏ โรจน์มหามงคล
กุมารแพทย์ด้านการพัฒนาเด็กและพฤติกรรม โรงพยาบาลศรีวิชัย