ตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก ลดการสูญเสีย
การตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก คือ การตรวจหาความผิดปกติในระยะเริ่มแรกของปากมดลูก ซึ่งวิธีที่นยมกันในปัจจุบัน คือ
• การตรวจทางเซลล์วิทยาของปากมดลูก (Cervical cytology) หรือ Pap smear ซึ่งเป็นการตรวจหาความผิดปกติของเซลล์ปากมดลูก ที่เป็นผลจากการติดเชื้อ HPV เพื่อทำการสืบค้นและรักษาไม่ให้ดำเนินโรคเป็นมะเร็งปากมดลูก
• การตรวจหาเชื้อ HPV สายพันธุ์ก่อมะเร็งที่ปากมดลูก หรือ HPV DNA testing เป็นการตรวจหาตัวเชื้อโดยตรง บริเวณปากมดลูกและผนังช่องคลอด
ตรวจหาเชื้อไวรัส HPV จากปัสสาวะทางออกของสาวขี้อาย
ในอดีตได้เริ่มมีการตรวจทางเซลล์วิทยาปากมดลูก ซึ่งพบว่าสามารถลดอุบัติการณ์ของการเกิดมะเร็งปากมดลูกได้ ถ้ามีความครอบคลุมของการตรวจในกลุ่มประชากรสูง เช่น ในกลุ่มประเทศที่พัฒนาแล้ว ดังนั้น จึงใช้การตรวจทางเซลล์วิทยาเป็นวิธีการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก ที่เป็นมาตรฐานทั่วโลก
แม้การเก็บตัวอย่างเซลล์ที่บริเวณปากมดลูก จะเป็นที่ยอมรับและมีประสิทธิภาพ แต่ก็มีข้อจำกัดหลายประการ ที่สำคัญคือ ผู้หญิงส่วนใหญ่ก็ยังไม่กล้าตรวจ ด้วยเหตุผลหลัก คือ เขินอาย กลัวเจ็บ และไม่มีเวลา ไม่สะดวก ดังนั้นเพื่อเป็นทางเลือกสำหรับการพัฒนาและนำไปสู่การตรวจคัดกรอง มะเร็งปากมดลูก การตรวจหา HPV DNA ในน้ำปัสสาวะน่าจะมีความเป็นไปได้
โดยทำการเก็บปัสสาวะในบรรจุภัณฑ์ที่ปลอดเชื้อ ให้มีปริมาตรอย่างน้อย 15-30 มิลลิลิตร (ที่เหมาะสมที่สุดคือปัสสาวะในช่วงแรก) หลังจากส่งตัวอย่างให้เจ้าหน้าที่แล้ว จะใช้ระยะเวลาในการตรวจทางห้องปฏิบัติการประมาณ 4 ชั่วโมง และสามารถแจ้งผลการตรวจได้ภายใน 3 วัน
ในกรณีที่ผลการตรวจเป็น Positive คือพบเชื้อ HPV จากปัสสาวะ ต้องเข้ารับการตรวจเพื่อยืนยันผล โดยการทำ Pap smear โดยสูตินรีแพทย์ต่อไป ส่วนในกรณีที่ผลการตรวจเป็น Negative คือ ตรวจไม่พบเชื้อ HPV ก็สบายใจได้แต่ก็ควรทำการตรวจคัดกรองเป็นประจำทุกปี
ข้อดี-ข้อด้อย ตรวจหาเชื้อไวรัส HPV จากปัสสาวะ
|
ข้อดี |
ข้อด้อย |
|
1.เป็นอีกหนึ่งทางเลือกของผู้หญิง ในการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกเบื้องต้น (Pre-screening program) ที่ผู้หญิงที่กลัวและไม่ยอมเข้ารับการตรวจภายใน เพื่อเก็บตัวอย่างส่งตรวจ |
1.การใช้ตัวอย่างน้ำปัสสาวะนั้น คือ การตรวจหา DNA ในปัสสาวะนั้นทำได้ยาก เนื่องจากตัวอย่างที่ได้อาจมีความเจือจาง และมีการปนเปื้อนของ urea และ nitrites และสารอื่นๆ ที่สามารถยับยั้งปฏิกิริยา polymerase chain reaction ได้ |
|
2.มีความสะดวกมากในการเก็บตัวอย่างด้วยตนเอง |
2.อาจมีการปนเปื้อนของแบคทีเรียอื่นๆ ด้วย และอาจทำให้ตรวจไม่พบ HPV DNA หรือให้ผลการทดลองที่คลาดเคลื่อน |
|
3.ลดจำนวนผู้ป่วยมะเร็งปากมดลูก เนื่องจากมีผู้รับการตรวจคัดกรองมากขึ้น |
3.ความแม่นยำของผลการตรวจไม่เทียบเท่าการตรวจ โดยการเก็บเซลล์ตัวอย่างจากปากมดลูกโดยตรง (Pap smear) |
กลุ่มที่เหมาะกับการตรวจหาเชื้อไวรัส HPV จากปัสสาวะ
1.วัยรุ่น หรือเด็กหญิง ที่ต้องการตรวจก่อน หรือหลังรับบริการฉีดวัคซีนป้องกันมะเร็งปากมดลูก
2.ผู้สูงอายุ ที่ไม่สะดวกในการตรวจ Pap smear
3.คนที่เขินอาย กลัวเจ็บ และปฏิเสธการตรวจ Pap smear อย่างสิ้นเชิง
การตรวจหาเชื้อไวรัส HPV จากปัสสาวะไม่ใช่วิธีที่มาทดแทนการตรวจ Pap smear แต่จะมีประโยชน์มากสำหรับกลุ่มผู้หญิงที่กลัวหรืออาย และไม่ยอมเข้ารับการตรวจภายใน วิธีนี้จึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการแก้ปัญหาดังกล่าว ทำให้ผู้หญิงได้รับการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกมากขึ้น สามารถลดจำนวนผู้ป่วยมะเร็งปากมดลูกลงได้ แต่สำหรับผู้หญิงที่เคยตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกโดยการตรวจ Pap smear เป็นประจำทุกปี โดยสูตินรีแพทย์อยู่แล้วนั้น วิธีการนี้คงไม่จำเป็น เพราะคุณได้รับการตรวจที่ดีที่สุด และแม่นยำที่สุดอยู่แล้ว
นพ.ไพโรจน์ จรรยางค์ดีกุล
พยาธิแพทย์
โรงพยาบาลสมิติเวช ศรีนครินทร์