นมแม่เต้าซิลิโคนประโยชน์หรือโทษ
Q : เรียนคุณหมอชัญวลี ดิฉันกำลังเตรียมตัวมีลูกค่ะ แต่เพิ่งผ่านการผ่าตัดเสริมเต้านมมา จึงกังวลว่าอุปกรณ์ที่ใส่มาในเต้านม มีผลต่อการสร้างน้ำนมและทำให้มีน้ำนมน้อยหรือไม่ นอกจากนี้ดิฉันควรเตรียมตัวหรือจัดการดูแลเต้านมของตัวเองอย่างไร เพราะอยากให้ลูกได้กินนมแม่คะ
A : ปัจจุบันผู้หญิงเสริมเต้านม เพื่อความสวยงามกันมากขึ้น แม้ไม่ได้ทำอาชีพที่เกี่ยวข้องกับวงการบันเทิงเหมือนสมัยก่อน จนการผ่าตัดเสริมเต้านมเป็นการผ่าตัดเสริมสวยที่พบมากที่สุด
คนไข้หลายคนที่มาฝากครรภ์ แม้มีการตรวจเต้านมตามมาตรฐาน แต่หากไม่บอกว่าไปเสริมเต้านมมา บางที่หมอก็ไม่รู้ เพราะปัจจุบันแพทย์ไทยที่ผ่าตัดเสริมเต้านมฝีมือดีมาก และสารที่ใช้เสริมเต้านมก็มีลักษณะเหมือนธรรมชาติ หากไม่ทำให้ใหญ่โตเกินไป แม้จะทั้งดูทั้งคลำแล้ว ก็แทบไม่รู้เลยว่าไปเสริมมา
อย่างไรก็ตาม คุณแม่หลายคนที่มาฝากครรภ์จะบอกแต่เนิ่นๆ ว่าไปเสริมเต้านมมา เพราะส่วนใหญ่เกรงปัญหาเรื่องการให้นมลูก คำแนะนำสำหรับคนที่กำลังคิดจะเสริมเต้านม หากเป็นไปได้ควรมีลูกให้เรียบร้อยก่อนจึงเสริมเต้านม เนื่องจากอาจมีปัญหาในการให้นมลูกดังนี้ค่ะ
1.ปัญหานมคัดตึงตอนตั้งครรภ์และตอนให้นมลูก
เนื่องจากการผ่าตัดเสริมเต้านม อาจมีการทำลายต่อมน้ำนม ท่อน้ำนม เส้นเลือด เส้นประสาทบ้าง โดยเฉพาะแผลผ่าตัดที่อยู่ใต้ลานนม รวมทั้งการเพิ่มปริมาตรนมจากสารที่เสริม ทำให้ขณะตั้งครรภ์และตอนให้นมลูก นมอาจบวมคัดตึง รู้สึกไม่สบายมากกว่าปกติ
2.ปริมาณของน้ำนม
โดยทั่วไปปริมาณของน้ำนมจะไม่ลดลง หากลูกได้ดูดนมตั้งแต่หลังคลอด ดูดทุก 2 ชั่วโมงหลังช่วงคลอดใหม่ๆ และอมหัวนมจนมิดลานนมอย่างถูกวิธี แต่ในแม่บางรายที่เสริมเต้านม อาจรู้สึกชาหัวนมเมื่อลูกดูดนม นอกจากนี้ปฏิกิริยาของระบบประสาทที่กระตุ้นให้นมไหลพุงออกจากหัวนม อาจลดลง จึงทำให้นมไหลน้อยลง
3.ความสำเร็จในการให้นมแม่
พบว่าโอกาสให้นมแม่อย่างเดียว 6 เดือน ในคนที่เสริมเต้านมประสบความสำเร็จน้อยกว่าคนที่ไม่เสริมเต้านมถึง 3 เท่า ปัจจัยที่เกี่ยวข้องไม่ใช่การเสริมเต้านมเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการ เช่น
• แม่ที่เสริมเต้านมมีความตั้งใจในการให้นมลูกน้อยกว่าคนไม่เสริมเต้านม โดยงานวิจัยทางการแพทย์พบว่า ผู้หญิงที่เสริมเต้านม มักเป็นผู้หญิงอายุน้อย ฐานะดี สุขภาพแข็งแรง แต่งงานแล้ว มีลูกแล้ว มีความวิตกกังวลกับรูปลักษณ์ของตนเอง บางคนมีบุคลิกภาพเป็นคนย้ำคิดย้ำทำ ซึมเศร้า เครียดง่าย รู้สึกว่าตนเองไม่มีคุณค่าและความมั่นใจ
• เกรงว่าสารที่เสริมเต้านมจะทำอันตรายต่อลูก ในที่นี้คือซิลิโคนเหลว ซึ่งแม้แต่ตัวแม่เองก็มีรายงานว่า อาจก่อให้เกิดภูมิแพ้เพิ่มขึ้น จึงมีความกังวลว่า หากเกิดการรั่วหรือแตก อาจเป็นอันตรายต่อลูกที่ดูดนมจากเต้า โดยมีรายงานว่า หากแม่เสริมเต้านมและมีซิลิโคนรั่ว ลูกก็มีโอกาสเป็นภูมิแพ้และอาจมีปัญหาที่หลอดอาหารสูงกว่ารายที่แม่ไม่ได้เสริมเต้านม แต่เมื่อทบทวนงานวิจัยแล้ว ยังไม่มีข้อสรุปที่เป็นวิทยาศาสตร์ ว่าจะเกิดอันตรายต่อลูกและแม่แต่อย่างไร
• เกรงว่าหน้าอกที่ไปทำมา จะหย่อนคล้อยหากให้นมลูก แม้มีงานวิจัยยืนยันว่า แม่ที่เสริมเต้านมแล้ว ให้นมลูก เต้านมจะหย่อนคล้อยเท่าคนทั่วไปที่ไม่ได้เสริมเต้านม เพราะตอนตั้งครรภ์นั้นหน้าอกจะขยายและตึงมาก หลังคลอดจึงหย่อนคล้อยกว่าเดิมเป็นเรื่องธรรมดา
• อาการผิดปกติจากภาวะแทรกซ้อนหลังการเสริมเต้านม เช่น มีการอักเสบติดเชื้อ เจ็บแผลเป็นที่ผิวหนัง หัวนมเต้านมชาไม่มีความรู้สึกหรือมีความรู้สึกไวต่อความเจ็บปวด สารที่ใช้เสริมแตกหรือรั่ว ซึ่งยิ่งเสริมมานานก็ยิ่งมีโอกาสแตกหรือรั่วสูงขึ้น
แม้มีปัญหาบ้างดังที่กล่าวมา แต่คำยืนยันจากแพทย์ คือ แม่ที่เสริมเต้านมสามารถเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ได้ ไม่ต่างจากแม่ที่ไม่ได้เสริมเต้านม โดยมีข้อแนะนำสำหรับแม่ที่เสริมเต้านม ที่ต้องการให้นมลูกดังนี้ค่ะ
• ให้มั่นใจถึงประโยชน์ของนมแม่ ที่มีต่อลูกและแม่อย่างมหาศาล เช่น มีสารอาหารครบถ้วน ลดการเกิดภูมิแพ้และเสริมภูมิต้านทานโรคให้ลูก สร้างสายใยรักและความผูกพันระหว่างลูกกับแม่ ลดอัตราการเจ็บป่วยและช่วยให้ลูกฉลาดแข็งแรง นอกจากนี้ยังทำให้มดลูกแม่เข้าอู่เร็ว ทำให้แม่ไม่อ้วน เป็นต้น
• มั่นใจว่าปริมาณน้ำนมเพียงพอแน่ การเสริมเต้านมไม่มีอันตรายใดๆ ต่อแม่และลูกจากการให้นมแม่
• แม่ควรดูแลตนเองให้แข็งแรงสมบูรณ์ทั้งกายและใจ ไม่ให้ขาดอาหารและเครียด หากมีปัญหาเต้านมและหัวนม ควรปรึกษาแพทย์ที่รับฝากครรภ์เพื่อแก้ไขก่อนคลอดลูก
คุณพ่อและญาติๆ ควรสนับสนุนแม่ในการให้นมลูกด้วยการไม่พูดเรื่องการเสริมเต้านมกับการให้นมลูกในทางลบ ขณะแม่ให้นมลูกควรให้กำลังใจ ปลอบโยน กล่าวคำชมเชย ช่วยเหลือในการดูแลลูก เพื่อให้แม่ไม่เครียดและพักผ่อนเพียงพอในช่วงให้นมลูก
ขอให้มั่นใจว่าการให้นมเป็นของขวัญที่ดีที่สุด ที่แม่จะมอบให้ลูกได้ หากมีข้อสงสัยหรืออาการผิดปกติอื่นๆ สามารถปรึกษาสูตินรีแพทย์ที่ฝากครรภ์เพิ่มเติมได้ค่ะ
พญ.ชัญวลี ศรีสุโข
สูติ-นรีแพทย์
โรงพยาบาลประจำจังหวัดพิจิตร