ภาวะสายตาสูงอายุจำเป็นต้องแก้ไขหรือไม่

แก้ไข สายตาสูงอายุ

หลักจากอายุย่างเข้าเลขสี่ได้ไม่เท่าไหร่เพื่อนร่วมงานมักได้ยินคุณสมหมายบ่นอยู่บ่อยๆ ว่า “มึนไปหมดแล้วทำอย่างไรดี แว่นสายตาที่เคยใช้ประจำเดิมก็เห็นชัดดี แต่ตอนนี้ใส่อ่านหนังสือไม่ได้เลย ทั้งไม่ชัด ทั้งปวดตา” เกิดอะไรขึ้นกับคุณสมหมาย ทำไมจึงเป็นเช่นนั้น

ภาวะแบบนี้พบได้ในคนสายตาสั้นที่มีอายุประมาณ 40 ปีขึ้นไป เรียกว่าผู้นั้นมีสายตาสั้นเป็นทุนเดิมอยู่แล้ว เมื่ออายุ 40 ปี กำลังเพ่งในการดูภาพระยะใกล้เสื่อมไป ทำให้มองใกล้ไม่เห็น คำว่าสายตายาวที่ใช้ในที่นี้ผิดความจริงไป ที่ถูกควรเรียกว่า “มีสายตาสูงอายุ” ต้องใช้เลนส์แว่นตาช่วยในการมองระยะใกล้ ด้วยเหตุที่เลนส์ที่ใช้เป็นเลนส์นูน หรือที่เรียกว่ามีกำลังบวกเหมือนคนสายตายาวจริงๆ กล่าวคือ สายตายาวพบได้ทุกอายุตั้งแต่เด็กเล็กเป็นต้นไป และต้องแก้ด้วยเลนส์บวกโดยต้องใช้แว่นตลอดเวลาทั้งมองไกลและมองใกล้ ส่วนสายตาสูงอายุต้องแก้ด้วยเลนส์บวกเช่นเดียวกัน แต่ใช้เฉพาะเวลามองใกล้ และพบในผู้มีอายุ 40 ปีขึ้นไปเท่านั้น แทบจะกล่าวได้เลยว่า หากเรามีอายุตั้งแต่ 40 ปีขึ้นไป บางคนอาจเร็วกว่านี้ คือ 37 ปี หรือบางคนอาจจะมากกว่านี้ คือ 40 กว่าปี จะต้องมีภาวะสายตาสูงอายุทั้งนั้น

ภาวะตาสูงอายุจำเป็นต้องแก้ไขหรือไม่

ความจำเป็นต้องแก้ไขหรือไม่ขึ้นอยู่กับว่าต้องใช้สายตาในการมองใกล้หรือไม่ หากไม่ใช้สายตามองวัตถุใกล้ๆ เช่น เย็บผ้าอ่านหนังสือ และอื่นๆ ก็ไม่จำเป็นต้องแก้ไข ดังจะเห็นว่าผู้อายุบางท่านไม่เคยใช้แว่นสายตาเลย สำหรับผู้มีสายตาสูงอายุที่ต้องใช้สายตามองใกล้จะแก้ไขอย่างไร ขอแยกเป็น 3 ประเภท คือ

1.ผู้มีสายตาปกติหรือไม่เคยใส่แว่นสายตามาก่อน แก้ไขภาวาสยตาสูงอายุโดยวิธีการดังนี้

2.ผู้ที่มีแว่นสายตาสั้น หรือสายตาสั้น เอียงอยู่เก่า เป็นผู้ที่ใช้แว่นสายตามองไกลประจำ เมื่อายุมากขึ้น การเป็นผู้ที่ใช้แว่นสายตามองไกลประจำ เมื่ออายุมากขึ้น การเพ่งทำได้ไม่ดี มองใกล้จึงไม่ชัด อาจแก้ไขโดย

• ใช้วิธีถอดแว่นเวลามองใกล้ ในกรณีที่กำลังสายตาสั้นที่มีอยู่เดิม กับกำลังสายตาสูงอายุที่เกิดใหม่มีขนาดเท่ากัน หรือใกล้เคียงกัน เช่น หากมีสายตาสั้นเดิม 100 เรียกว่า ลบ 100 และถ้ามีสายตายาว บวก 100 จะพบว่า เวลามองใกล้ควรใส่แว่น 0 พอดี (ผลรวมของ -100 และ +100) นั่นคือเวลามองใกล้ไม่ต้องใช้แว่นเลย ผู้ป่วยกลุ่มนี้อาจใช้วิธีถอดแว่นออกเวลามองใกล้

• ทำแว่นตามองไกลอันหนึ่ง มองใกล้อันหนึ่ง สำหรับผู้มีสายตาสั้นที่เมื่อบวกลบกับขนาดสายตายาวแล้วไม่เป็น 0 อาจทำแว่นตามองไกลอันหนึ่ง มองใกล้อันหนึ่ง แต่อาจจะไม่สะดวกเมื่อต้องเปลี่ยนแว่นสลับไปมาเวลามองไกล และมองใกล้

• ทำแว่นมองไกล-ใกล้ในอันเดียวกัน สำหรับผู้ที่ไม่สะดวกเมื่อต้องเปลี่ยนแว่นเวลาจะอ่านหนังสือ สามารถทำเป็นเลนส์สองชั้นหรือเลนส์หลายชั้นไร้รอยต่อเช่นเดียวกับผู้ป่วยในกลุ่มแรก

3.ผู้ที่ใช้คอนแทคเลนส์เป็นประจำ สำหรับผู้ที่ใช้คอนแทคเลนส์ แก้ไขสายตาสั้นเป็นประจำอยู่แล้ว หากมีสายตาสูงอายุขึ้นมา อาจแก้ไขโดย

• ใช้แว่นผู้สูงอายุเวลามองใกล้ คือยังคงใช้คอนแทคเลนส์ตามปกติ เวลาจะมองจึงนำแว่นมาใช้ ซึ่งจะเป็นแว่นแบบเดียวกับผู้ป่วยในกลุ่มที่ใช้เลนส์ชั้นเดียว เวลามองไกลต้องเอาแว่นออก ใช้แต่คอนแทคเลนส์

• ใช้คอนแทคเลนส์ชนิดสองชั้น ปัจจุบันไม่ค่อยนิยม เพราะมีกำลังค่อนข้างจำกัด (ไม่ได้มีทุกขนาด และภาพที่ได้ไม่สู้จะคมชัดนัก)

• ใช้แว่นตาเลนส์สองชั้น

• งดใช้คอนแทคเลนส์ หันมาใช้แว่นตาเลนส์สองชั้นหรือเลนส์หลายชั้นไรรอยต่อ เช่น ในผู้ป่วยกลุ่มที่ใช้แว่นมองไกล-ใกล้ ในอันเดียวกัน

• ใช้ monovision ผู้ป่วยบางรายอาจพิจารณาการใช้ monovision คือใช้คอนแทคเลนส์มองไกลในตาที่ดีกว่า และลดกำลังคอนแทคเลนส์ ในตาอีกข้าง คือ เลือกกำลังคอนแทคเลนส์ที่ใช้ดูใกล้ ผู้ป่วยกลุ่มนี้มองไกลใช้ตาข้างเด่นมากกว่า มองใกล้ใช้ตาด้อยมากกว่า วิธีนี้เหมาะสำหรับคนทั่วไปที่ไม่ได้ใช้สายตาละเอียดมาก และอาจใช้ไม่ได้ในบางคน

ทั้งหมดที่กล่าวเป็นการใช้แว่นแก้ไขสายตาสูงอายุ ปัจจันยังมีการผ่าตัดเพื่อรักษาสายตาสูงอายุด้วยวิธีต่างๆ อีกหลายวิธี ซึ่งคงต้องมีปัจจัยเสี่ยงของการทำอยู่บ้าง และยังไม่ค่อยนิยมในบ้านเรา

ศ.พญ.สกาวรัตน์ คุณาวิศรุต

จักษุแพทย์